Doç. Dr. Mustafa SAKAL
Dokuz Eylül Üniversitesi
İİBF, Maliye Bölümü

Dr. Mustafa ALPASLAN
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
m.alpaslan@windowslive.com

I-GİRİŞ VE BİR KAÇ SÖZ
 

            Naylon fatura kavramı vergi kanunlarında tanım olarak açıkça yer almamasına  karşın bazı genel tebliğlerde bu konuda dolaylıda olsa sahte fatura, naylon fatura, sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı fatura şeklinde tarifine rastlamak mümkün bulunmaktadır. Bilindiği gibi sahte veya muhteviyat itibariyle yanıltıcı fatura kullanmak veya düzenlemek  vergi kanunlarımıza  göre suç, KDV yasasına göre ise indirimlerin reddi ve vergi ziyaı cezası salınması gereken bir durum olup ayrıca TCK’ya göre de  ceza mahkemelerinde yargılanmayı gerektirir bir fiil (3 kat kaçakçılık cezası, vergi ziyai cezası ve 3 yıla kadarda hapis cezasını gerektirir) olmaktadır.
 

II-DANIŞTAY’DAN VERİLEN KARAR VE NAYLON FATURA KONUSU
 

            Danıştay 4. Dairesi tarafından  verilen 26.4.2007 tarihli ve K:2007/1408 sayılı kararda son yıllarda naylon fatura hakkında verilen önemli bir karar olup bu kararda belirli unsurların ve faktörlerin araştırılması ve incelenmesi gerektiği vurgulanarak naylon faturalarla ilgili önemli bir karar verilmiş bulunmaktadır(1).

            Naylon fatura düzenleyenler bakımından, faturayı tanzim eden kişi veya kuruluşun faaliyetinin gerçek bir faaliyet olmayışı, demirbaş ve mal mevcutlarının ve araç, ekipman, makine parkının olmayışı, işçi istihdam etmemesi, nakil vasıtalarının olmayışı, kiralama suretiyle de olsa araç ve gereçlerinin olmayışı vb. nedenlerle KDV bakımından müteselsil sorumluluk ilkelerine göre, cezalı vergi talep edilmekte ve konu ceza mahkemelerine  iletilmektedir. Dolayısıyla naylon fatura kullananlar da  aynen naylon fatura düzenleyenler gibi aynı işlemlere maruz kalmaktadır.

Diğer taraftan özellikle naylon faturayı alıp, kullanıp ve yasal defterlerine kayıtlandıran mükellefler bakımından VUK 11. madde hükümlerine göre müteselsil sorumluluk ilkesine göre bu KDV’ler cezalı olarak mükelleften 3 kat cezasıyla birlikte talep edilmektedir. Burada naylon fatura kullanan kişi ve kuruluşlar ödemelerini  çek veya banka kanalıyla yaptıklarını ispatlamaları durumunda 84 nolu KDV tebliğine göre müteselsil sorumluluk hükümlerine göre  cezadan kurtulmak mümkün olabilmektedir.

            Özetle Danıştay tarafından verilen bu son karar gerçekten isabetli olup tarafımızdan bu kararın hüküm fıkrası aşağıya alınmıştır(2).

            “İçeriği itibariyle yanıltıcı olduğu sonucuna varılan faturaları veren şirket hakkında düzenlenen raporlar üzerine idarece ne gibi işlemler yapıldığı, bu raporlara dayalı olarak komisyon geliri elde etmekten dolayı tarhiyat yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise sonucun ne olduğu, bu raporlarla ilgili yargı kararlarının bulunup bulunmadığı, söz konusu şirketin mükellefiyetinin idarece terkin edilip edilmediği, edilmişse dava konusu yapılıp yapılmadığı, davacıya fatura düzenlendiği dönemlerde, KDV beyannamelerini verip vermediği adına KDV tarhiyatı yapılmış  ise bu konuda yargı kararı bulunup bulunmadığı hususları davalı idareden yada faturaları düzenleyen şirketin bağlı bulunduğu vergi dairesinden araştırılıp bu araştırma sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davanın reddedilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.

            Açıklanan nedenlerle, mükellefin temyiz isteminin kabulüyle, vergi mahkemesi kararının, belirtilen hususlar araştırılarak sonucuna göre yeniden karar verilmek üzere bozulmasına, oybirliğiyle karar verildi.”

            Yukarıda yer verilen Danıştay kararına göre sahte fatura hakkında gerek kullananlar açısından ve gerekse düzenleyenler açısından bir takım işlemlerin yapılması gerekmektedir. Örneğin sahte yada yanıltıcı fatura düzenleyenler bakımından, tanzim edilen “teknik raporun” hakkında vergi idaresi tarafından ne gibi işlemler yapıldığı, bu raporlara dayalı olarak komisyon geliri elde eden fatura düzenleyicisi hakkında ne gibi işlem yapıldığı yani mükellef olarak elde ettiği gelir, bu raporlar hakkında neler yapıldığı ve sonuçlarının ne olduğu, raporlar hakkında mahkemeler tarafından ne gibi kararlar verildiği, söz konusu firmaların vergi dairesi mükellefiyet kayıtlarının kapatılıp kapatılmadığı, fatura tanzim edildiği aylarda KDV beyannamelerini verip/vermediği, adına tarhiyat yapılmışsa bu konuda yargı kararı olup olmadığı vb. konular araştırılarak ve ortaya çıkan neticelere göre karar verilmesi gerektiği Danıştay kararında açıkça belirtilmektedir. Bu bakımdan yukarıda yer verilen konular çerçevesinde Danıştay kararı değerlendirildiği takdirde önemli ve pek çok konuları içeren Danıştay 4. Dairesi kararı son derece isabetli bir karar olarak karşımıza çıkmaktadır.
 

III-ÖZET VE SONUÇ
 

            Sahte ve yanıltıcı fatura konusunda Danıştay 4. Dairesi tarafından verilen bu karar son derece önemli bir karar olup, denetim elemanları tarafından çoğu zaman adresinde bulunmayan mükellefler için dahi sahte fatura düzenlediği iddiası  ile teknik raporlar düzenlenerek, cezalı tarhiyatlar yapılabilmektedir. Öte yandan böyle bir durum için ceza mahkemelerine mükellefler sevk edilmektedir. Bize göre ve Danıştay 4. Dairesinin bu son kararına göre konu oldukça ciddi bir şekilde araştırılmasının ve incelenmesinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bil hassa düzenlenen vergi tekniği raporlarında yer alan konulara göre, bu mükelleften mal ve hizmet alan kullanıcılar bakımından  yapılan tarhiyatlar hakkında atıf yoluyla düzenlenen “vergi inceleme raporları” için olay daha da ciddiyet kazanmaktadır. Çoğu zaman şablon raporlara göre bu raporda yer alan bütün kullanıcılar hakkında hem cezalı tarhiyat yapılmakta ve hem de ceza mahkemelerinde davalar açılmaktadır. Yıllarca devam eden ceza davaları mükellefleri kullanıcılar açısından sıkıntılı ve uzun  bir dava  seyrine bırakmaktadır. Bilindiği gibi bir atasözünde: “açılan her davanın mahkemelerde ayrı bir kaderi ve kaderinin de ayrı bir seyri bulunduğu” belirtilmektedir. Buna göre dava açmanın da  bir ekonomik maliyeti ve maddi ve manevide ayrı bir riski olduğu her zaman göz önünde tutulmalıdır. Burada önemle üzerinde durulması geren bir diğer konuda sahte fatura kullanılması ve düzenlenmesi tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası uzlaşma konusuna girmediği gerçeği dikkate alındığında zorunlu olarak dava açma tercihi kullanılmaktadır. Ancak şu husus da bilinmelidir ki: “en kötü uzlaşma, daima en iyi vergi davasından  çok daha iyidir” sözü bize mümkün olduğu kadar kapsama giren tarhiyatlarda dava açmak yerine uzlaşmanın  her zaman rasyonel bir tercih olabileceği gözden ırak tutulmamalıdır. Uzlaşma kapsamına giren vergi ve cezalar hakkında bilindiği gibi ceza mahkemelerine gidilmemekte ve kamu davası açılmamakta ve de cumhuriyet savcılıklarında “suç duyurusunda”  bulunulmamaktadır.
 

DİPNOTLAR:

(1)   Dnş. 4. Daire, 26.4.2007 gün ve E:2006/1742-K:2007/1408 sayılı kararları, bu karar yaklaşım dergisinin 2007 Ekim sayısının 289. sayfasında yer almaktadır.

(2)   Dnş. 4. Daire, 26.4.2007 gün ve E:2006/1742-K:2007/1408 sayılı kararları, bu konuda Şükrü Kızılot’un 12.9.2007 günlü Hürriyet Gazetesinde yayınlanan “Naylon fatura konusunda önemli bir gelişme” isimli makalesinin incelenmesinde  yarar vardır.